Nederlands   English
 1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11 

dommekracht / jack

ALEX DEN OUDEN
EINDHOVEN - NEDERLAND

 1024×768
   (min.)
Oude techniek en werktuigbouw,
industrile geschiedenis en archeologie
Historical engineering and technology,
industrial archaeology and history
© AdO 1998 ... 2004

     


      Terug naar de index der artikelen ...                Back to the index of articles ...   

Restauratie van een platte smalspoorwagon

De wagon is afkomstig van een tuinderij in Brielle. Hij werd daar zowel in de buitenlucht als in de kassen gebruikt. De originele lengte over de bufferplaten is 2,5 meter bij een radstand van 1,6 meter. De spoorwijdte is 70 cm. Fabrikant: Spoorijzer, Delft. Bouwjaar: vr de Tweede Wereldoorlog. Op zeker moment is de lengte van de laadvloer vergroot tot ruim 3 meter door het oplassen van een paar kokerprofielen. Deze modificatie is zeer primitief uitgevoerd, de kokerprofielen waren vrijwel doorgeroest en zaten bovendien vrijwel geheel los.

Restoration of a flatbed narrow gauge railway truck

This truck comes from a plant nursery in Brielle. It was used both in the open air and the glass houses. The original length over the buffer plates is 2,5 meter and the wheel base 1,6 meter. The rail gauge is 70 cm. Manufactured by Spoorijzer, Delft. Year of construction: prior to World War II. At some time, the floor length was increased to slightly over 3 meter by means of a set of cold-rolled box beams, welded on top of the buffer beams. This modification was executed in a most primitive manner. The beams were nearly rusted through, the welds mostly loose.


Een van de originele lijfbalken, met aspotten.


een van de originele lijfbalken, met aspotten
one of the original frame beams, with axle bearing blocks

One of the original frame beams, with axle bearing blocks.


De twee originele bufferbalken met aan de onderzijde opgeklonken diagonalen (uit hoekijzer) en de twee wielstellen. In de linker-bufferbalk zijn de resten van de (afgebroken) opgeklonken hoekplaten nog te zien.


twee originele bufferbalken en wielstellen
two original buffer beams and axles with wheel sets

The two original buffer beams, with rivetted diagonals (in angle iron) and the two axles with wheel sets. In the lefthand buffer beam you can still see the remains of the (broken) rivetted brackets.

Conditie

Gezien het intensief gebruik in (meestal) vochtige omgeving, de stalling in weer en wind en het zeer slordig gelegde smalspoor, was de conditie van de wagen abominabel. De lijfbalken - UNP 14 - waren ter plaatse van de aspotten vrijwel doorgeroest door spatwater en de bovenflens vertoont ernstige putcorrosie door contact met de lang natblijvende houten laadvloer. Drie van de vier geklonken hoekverbindingen van het frame waren door wringing gebroken. En van de aspotten was ooit volgelopen met water en daarna vastgelopen. De astap in dit lager was sterk gegroefd en vier van de 11 lagerrollen hadden ingesleten platte kanten.

Condition

The truck was intensively used in (usually) wet surroundings. It was always kept in the open. The narrow gauge railway was laid quite sketchily. So we need not be surprised by the condition of the truck: simply abominable. The frame beams - UNP 14 - were nearly rusted through at the axle bearing blocks and their upper flanges were deeply pitted through the nearly permanently wet contact with the wooden floor boards. Three of the four frame brackets were broken by torsional movement. One of the bearing blocks had filled with (rain) water and seized. The journal in this bearing was heavily grooved and four of the 11 rollers were worn flat.

Hieronder zien we de binnenzijde van een lijfbalk ter plaatse van een aspot. De bevestigingsbouten van de aspot zijn doorgeslepen. We kijken schuin omhoog tegen de onderflens van de lijfbalk aan. De dikte van de onderflens is behoorlijk afgenomen en hij is licht naar boven gebold. Ook het staande lijf is gedeeltelijk weggeroest.

Below we see the inner side of a frame beam on the site of an axle bearing. The fastening bolts are cut off to remove the block. We look upwards to the lower flange of the frame beam. The thickness of the flange is appreciably reduced and it is pushed upwards by the layers of rust between the flange and the bearing block.

binnenzijde van een lijfbalk ter plaatse van een aspot
inner side of a frame beam on the site of an axle bearing

Hieronder zien we de buitenzijde van een lijfbalk ter plaatse van een aspot. We kijken schuin naar beneden op de onderflens en zien de koppen van de bevestigingsbouten van de aspot. Vlak naast de boutkoppen is de onderflens volledig doorgerot.

Below we see the outer side of a frame beam on the site of an axle bearing. We are looking downwards onto the lower flange and see the heads of the fastening bolts of the bearing block. Near these bolts, the flange is completely rusted through.

buitenzijde van een lijfbalk ter plaatse van een aspot
outer side of a frame beam on the site of an axle bearing

Origineel ingeklonken hoekstuk in de verbinding van lijfbalk en bufferbalk, links intact (1 hoek), rechts gebroken (3 hoeken).


Original rivetted bracket joining a frame beam and a buffer beam. Left, intact (1 corner); right, broken (3 corners).

geklonken hoekstuk, intact
rivetted bracket, intact geklonken hoekstuk, gebroken
rivetted bracket, broken

Astap, links intact (3 aspotten), rechts zwaar ingesleten (1 aspot).


Journal, left intact (3 blocks); right heavily grooved (1 block).

astap, intact
journal, intact astap, gegroefd
journal, grooved

Drie zwaar beschadigde lagerrollen uit het vastgelopen aslager. De rollen zijn diep gegroefd en hebben platte kanten. Ze draaien niet meer vrij in de aspot, zodat er uitsluitend glijdend contact is tussen de rollen en de astap.

drie zwaar beschadigde lagerrollen
three heavily damaged bearing rollers

Three heavily damaged rollers from the seized bearing. The rollers are deeply scored and show flat facets. They no longer rotate freely in the bearing, so instead of rolling we have a (much larger) sliding friction.


Restauratieplan

Voor de restauratie werd besloten:

  • de later aangebrachte kokerprofielen te verwijderen
  • de wagen sterk in te korten, zodat de doorgeroeste secties van de lijfbalken konden worden verwijderd
  • nieuwe geboute, niet geklonken, hoekverbindingen aan te brengen uit hoekstaal 60x60x6
  • de diagonalen in de hoeken van het frame te laten vervallen - bij een zoveel korter frame hebben deze weinig zin meer; bovendien was er geen ruimte voor, omdat de wielen (nu) in de weg zaten
  • voor het vastgelopen lager elf nieuwe rollen (diameter 15 mm, lengte 68,5 mm) uit zilverstaal te draaien en de gegroefde astap niet op te lassen
  • het frame te behandelen met Teeuwen bitumen constructielak, met andere woorden, te "teren"
  • een compleet nieuwe laadvloer uit gecarbolineumd grenen te maken

Restoration plan

Prior to restoration, the following decisions were made:

  • to remove the later added box beams
  • to considerably shorten the truck, to allow discarding the rusted-through sections of the frame beams
  • to use new (bolted, not rivetted) brackets, made of angle iron 60x60x6
  • to dispense with the diagonals in the corners of the frame - in a so much shorter frame these are quite pointless; what is more, there is not even space for them, as the wheels are in the way
  • to turn eleven new alloyed carbon steel rollers for the seized bearing (diameter 15 mm, length 68,5 mm) and not to repair the grooved journal by deposition welding
  • to treat the rebuilt frame with Teeuwen bitumen construction paint, in other words, to "tar" it
  • to prepare a new floor of creosoted deal

De overall lengte van de gerestaureerde wagon is 1,2 meter. Het gewicht is ca. 220 kg.

N.B. Aangezien ik de wagon zal gebruiken voor het transport van relatief zware machinedelen en gietwerk is de gereduceerde lengte onvermijdelijk, om de asbelasting van een vol beladen wagen begrensd te houden. De ingekorte radstand is bovendien gunstig, omdat in de uiteindelijke spoor-layout op het terrein diverse draaischijven zullen voorkomen.

The overall length of the restored truck is 1,2 meter. Its weight is about 220 kg.

N.B. Since I shall use the truck mainly to move relatively heavy machine parts and castings, the reduced length is necessary to prevent too high axle loads of the fully loaded truck. Furthermore, the short wheel base is favourable in use, as the finished railway layout on the grounds will comprise various turntables.

Wederopbouw

Hieronder de componenten van het frame in een soort "exploded view" uit­gelegd. We zien de ingekorte lijfbalken; de bufferbalken met opgeklonken bufferplaten; de hoekstukken en de aspotten. In deze foto zijn ook de originele diagonalen uit het oude frame te zien. Zoals boven beschreven, zijn deze echter bij de montage niet aangebracht.

Reconstruction

Below, the components of the frame laid out in a kind of "exploded view". We see the shortened frame beams; the buffer beams with rivetted buffer plates; the brackets and the bearing blocks. In this photo you also see the original diagonals. However, as described above, these were not used in the reconstruction.

het frame uitgelegd
the frame laid out

Alles is voor zover nodig met de staalborstel gereinigd (behalve de boven­flenzen van de bufferbalken, deze moeten duidelijk nog verder ontroest worden). Bij het borstelen bleek op veel plaatsen de oorspronkelijke teerlaag nog redelijk intact. Deze is netjes uitgesmeerd door het borstelen. De gietijzeren aspotten zijn nauwelijks gecorrodeerd.

All parts were cleaned with a steel wire brush as necessary (except the upper flanges of the buffer beams, which clearly need further derusting). During brushing, the original tar covering proved to be still reasonably intact in many places. It became neatly polished by the brushing. The cast iron of the axle bearing blocks was hardly corroded.


Proefmontage van het frame. De aspotten staan nog los onder de frame­balken en zijn nog leeg, d.w.z., zonder rollen. De bedoeling van deze proefmontage is controle van de haaksheid en vlakheid van het samen­gestelde frame. De afwijkingen bedroegen minder dan 1 mm, hetgeen ruim toelaatbaar is. De torsiestijfheid is verbazend hoog. Uit deze opname blijkt duidelijk, waarom de frame-diagonalen weggelaten zijn.


Trial assembly of the frame. The bearing blocks are placed loose under the frame beams and still without rollers. The aim of this trial is to check the squareness and flatness of the assembled frame. Observed differences were less than 1 mm, which is quite satisfactory. The torsional stiffness of the frame is surprisingly great. This photo makes clear, why the diagonals had to be discarded.

het frame voor de eerste maal samengesteld
the frame assembed for the first time

Na de definitieve montage en het vasttrekken van de framebouten is het frame tweemaal geteerd. Terwijl het frame staat te drogen, worden de aspotten (nog zonder lagervet) samengesteld.


After final assembly and tightening of the frame bolts, the frame was twice tarred and set aside to dry. Meanwhile, the axle bearing blocks were assembled (but not yet greased).

het frame geteerd
the frame tarred

Montage en uitrichten van de assen. Beide assen moeten niet alleen precies evenwijdig staan, de wielstellen moeten ook nauwkeurig "sporen" (in elkaars verlengde liggen). Anders gaat de wagon "taxen". De aspotten kunnen voor het uitrichten ten opzichte van de framebalken in lengte- en breedterichting ca. 5 mm worden verschoven. Is de zaak uitgericht, dan worden de bouten vastgetrokken. Vervolgens wordt nog gecontroleerd, of alle vier lagers op een zuiver vlak stuk rail gelijk dragen. Zou dit niet het geval zijn, dan moet n aspot met vulstroken verticaal worden uitgericht. Dit bleek niet nodig, gezien de goede vlakheid van het frame. Tot slot worden de bouten definitief vastgetrokken.


Fitting and adjusting the axles with wheel sets. The two axles not only have to be exactly parallel, the wheel sets must also be exactly in line. Otherwise the truck will move crabwise over the rails. To allow adjustment, the axle bearing blocks can be shifted both lengthwise and sideways for a maximum of about 5 mm. If everything is adjusted correctly, the fastening bolts are tightened. Next we check whether, on an accurately flat section of rails, all four bearings carry equally well. Were this not the case, we would have to vertically adjust one bearing block with filler strips. This proved unnecessary, due to the excellent flatness of the frame. Finally the bolts are tightened definitively.

montage van de eerste as
fitting the first axle

De wagon wordt nu met behulp van een hydraulische kraan overeind gezet en de aspotten worden met chassisvet gevuld. Hieronder de gerede wagen (weliswaar nog zonder de houten laadvloer). Op vlak spoor en onbeladen loopt hij na een stevige duw makkelijk 15 meter uit. Bij een helling van 4 cm op 5 meter begint de wagen uit zichzelf te lopen ....


The truck is now reversed by means of a hydraulic crane and the axle bearing blocks are filled with chassis grease. Below you see the finished truck (though still without the wooden loading floor). On a horizontal section of rails, and unloaded, it will run out some 15 meters after a hefty push. On an incline of 4 cm in 5 meter, the truck will start all by itself ....

de gerede spoowagon
the finished railway truck

Opbouw van de aspot

Een soort "exploded view" van een aspot. In de rechterhelft van de foto zie je het lagerdeksel met z'n pakkingring en de aantrekbeugel. Deze beugel wordt door gaten in de lippen van het huis gestoken en aan de binnenzijde met twee M12-moeren, geborgd door veerringen, vastgetrokken. Tussen de pakkingring en het lagerhuis liggen de (oude) viltring van de afdichting aan de binnenzij en de bijbehorende stalen aandrukring. De lagerrollen zijn vrij draaibaar tussen deze aandrukring en het lagerdeksel opgesloten. Ze zijn op deze foto weggelaten. In het lagerdeksel zijn vetkamers uit­gespaard. De vet-vulopening met M12-stelbout bevindt zich in de foto aan de rechterzijde (na montage: bovenzijde) van het lagerdeksel.

Construction of the axle bearing block

A kind of "exploded view" of an axle bearing block. At the right in the photo we see the bearing cap with its ring-shaped gasket and its mounting brace. The latter is passed through holes in the bearing housing and tightened with M12-nuts on the inside. These nuts are secured with sprung rings. Between the gasket and the bearing housing lie the (original, well-worn) felt washer of the axle seal, and its steel cover ring. The bearing rollers are enclosed freely moveable between this cover ring and the bearing cap. They are not shown in this photo. The bearing cap has two recessed grease chambers. The filler opening with M12-set bolt in this photo lies on the righthand (after assembly: top) side of the bearing cap.

aspot
axle bearing block

De zaak nog eens uitgelegd, nu mt lagerrollen. Tot mijn schande moet ik bekennen, dat de aantrekbeugels, moeren en veerringen van het lager­deksel precies verkeerd om liggen. Bovendien ontbreekt de pakkingring van het deksel ....

De viltringen van de asafdichting zijn alle vervangen door nieuwe ringen (40×70×10) van de Rotterdamse Viltmij. De oude ringen waren vrijwel volledig doorgesleten (zie de foto hierboven).


Again, the bearing block laid out, now with the rollers. To my shame I have to admit that the cap braces, nuts and sprung rings are placed wrongly, they should each be on the opposite side. Furthermore, the gasket of the bearing cap is missing ....

The felt rings of the axle seals were all replaced with new ones (40×70×10) ordered from the Rotterdamse Viltmij. The old rings were worn through and through (see the photo above).

aspot
axle bearing block

Gedeeltelijk samengestelde aspot. We kijken tegen de naar buiten gerichte zijde aan. Je ziet achterin de pot nog juist een stukje van de binnendiameter van de viltring (wit). De stalen aandrukring ligt tussen de rollen en de viltring en is niet te zien.

aspot
axle bearing block

Partly assembled bearing block. The outer side is towards us. At the rear of the bearing housing, we can see a fraction of the inner cylindrical surface of the felt ring (white). The steel cover ring lies between the rollers and the felt ring, hence is invisible.


naar de top    naar de top to the top    to the top